Medicijnen ABC
In deze rubriek worden de door nierpatiënten meest gebruikte medicijnen besproken.
Aranesp
Aranesp wordt gebruikt bij de behandeling van bloedarmoede (anemie). Van bloedarmoede is sprake als het bloed te weinig rode bloedcellen bevat. De aanmaak van rode bloedcellen wordt bevorderd door het hormoon erytropoëtine. Dit hormoon wordt geproduceerd in de nieren. Bij nierfalen wordt minder erytropoëtine geproduceerd en dus minder rode bloedcellen.
In Aranesp zit de werkzame stof darbepoëtin, dat op dezelfde manier werkt als erytropoëtine. De dosering moet individueel per patiënt worden vastgesteld. Wordt Aranesp voorgeschreven, dan leert de dialyseverpleegkundige de patiënt om dit medicijn bij zichzelf toe te dienen. De handeling, een kleine injectie, is te vergelijken met wat diabetici doen wanneer zij zichzelf insuline inspuiten.
Bactroban
Bactroban is een zalf die wordt gebruikt bij huidinfecties, veroorzaakt door bacteriën. Bij nierpatiënten betreft dat vaak de huidpoort van shunt of katheter. Bactroban bevat de werkzame stof mupirocine, een antibioticum tegen onder andere stafylokokken en streptokokken. De zalf wordt enkele malen per dag aangebracht.
Carnitene
Carnitene-ampullen bevatten de werkzame stof levocarnitine. Deze stof zorgt ervoor dat het lichaam vetzuren omzet in energie voor de cellen. Levocarnitine wordt door het lichaam zelf geproduceerd, onder andere in de lever en de nieren. Maar de stof zit bijvoorbeeld ook in vlees. Als de nieren onvoldoende levocarnitine aanmaken, kan het worden toegediend na de dialyse.
Di-adreson-F aquosum
Injecties met Di-adreson-F aquosum bevatten prednisolon-poeder en water om het poeder in op te lossen. Di-adreson-F aquosum wordt alleen door artsen of verpleegkundigen toegediend. Prednisolon heeft voornamelijk een ontstekingsremmende en een immonusuppressieve (= anti-allergische) werking. Hevige reacties van het immuunsysteem van het lichaam worden door prednisolon onderdrukt. Immuunreacties kunnen door verschillende aandoeningen worden veroorzaakt. Er kan sprake zijn van verergering van astma, slechte periodes bij reumatische aandoeningen, de ziekte van Crohn, maar ook bijvoorbeeld afstotingsreacties bij orgaantransplantaties. Over het algemeen kunnen prednison (of prednisolon) tabletten worden ingenomen. Prednison wordt in de lever omgezet in de actieve vorm prednisolon. Injecties worden gebruikt als er heel snel een hevige immuunreactie moet worden onderdrukt, of als er een reactie op een specifieke plaats moet worden behandeld. De dosering is afhankelijk van de ernst van de toestand en van de respons van de patiënt. Als de patiënt goed reageert en de klachten minder worden, dan kan de dosering langzaam worden verminderd. Als het mogelijk is wordt de injectie gestopt en wordt en overgegaan op tabletten.
Etalpha
Als de nieren onvoldoende functioneren kan er niet voldoende vitamine D worden aangemaakt. Etalpha bevat de werkzame stof alfacalcidol. Dat is een stof die afgeleid is van Vitamine D. Alfacalcidol wordt in de lever omgezet tot de "actieve vorm" van Vitamine D. Deze actieve vorm van vitamine D zorgt voor de opname van calcium uit voeding of medicijnen. Hiermee wordt een te laag calciumgehalte in het bloed en botafbraak voorkomen. De dosering van de alfacalcidol is afhankelijk van het gehalte calcium in het bloed. Gedurende de behandeling met alfacalcidol moeten de calcium-, creatinine- en fosfaatspiegels in het bloed regelmatig worden gecontroleerd. Alfacalcidol wordt aan het einde van de dialyse toegediend. De meest voorkomende bijwerkingen zijn te hoog calciumgehalte in het bloed en huidreacties zoals jeuk, huiduitslag en netelroos. De alfacalcidol-ampullen moeten worden bewaard in de koelkast en voor gebruik worden geschud.
Fraxiparine
Fraxiparine bevat als werkzame stof nadroparine. Nadroparine heeft invloed op de bloedstolling, waardoor het ontstaan van bloedstolsels wordt voorkomen. Bij nierdialyse wordt nadroparine gebruikt om problemen met de bloedstolling tijdens de dialyse te voorkomen. De dosering wordt voor iedere patiënt individueel vastgesteld en is afhankelijk van het bloedingsrisico, het gewicht van de patiënt, de duur en het verloop van de dialyse. Nadroparine wordt aan het begin van de dialyse gegeven. De belangrijkste bijwerking is het mogelijk ontstaan van een bloeding.
Konakion
Het werkbare bestanddeel van Konakion is een synthetische vorm vitamine K1. Een andere naam voor vitamine K is fytomenadion, wat wordt voorgeschreven om de bloedstolling te bevorderen. Fytomenadion wordt gebruikt bij de behandeling van een te hoge dosering van de anti-stollingsmiddelen.
Natriumbicarbonaat
Natriumbicarbonaat wordt gebruikt om zuur te binden. Het bicarbonaat reageert met zuur (protonen) en vormt daarbij water en koolstofdioxide. Op deze manier wordt het zuur verwijderd. De hoeveelheid bicarbonaat moet voor elke patiënt persoonlijk worden bepaald. Het wordt aangeraden om de natriumbicarbonaat minstens 2 uur voor of 1 uur na de maaltijd in te nemen. Let op: calciumcarbonaat wordt gebruikt om fosfaat te binden, waardoor het niet wordt opgenomen. Calciumcarbonaat moet juist enkele minuten voor of tijdens de maaltijd worden ingenomen.
Orgaran
Orgaran bevat danaparoid natrium, en behoort tot de stollingsremmers. Orgaran wordt gebruikt bij patienten die niet langer heparines mogen gebruiken. Deze patienten mogen heparines niet meer gebruiken door een overgevoeligheid voor heparines. Vaak als gevolg van een heparine geinduceerde trombocytopenie (HIT). Meest voorkomende bijwerking is bloedingen op de injectieplaats. Zelden is er huiduitslag waargenomen.
Protamine
Protamine wordt gebruikt om de werking van heparine of laag moleculair gewicht heparine te verminderen. Heparines worden gebruikt om bloedstolsels te voorkomen. De belangrijkste bijwerking van heparines zijn het ontstaan van bloedingen. Protamine wordt toegediend om deze bloedingen te stoppen. Daarnaast kan protamine ook worden gebruikt voor chirurgische ingrepen bij gebruik van heparine. De dosering van de protamine is afhankelijk van de hoeveelheid heparine die geneutraliseerd moet worden. Deze kan worden bepaald met bloedtesten. De meest voorkomende bijwerkingen zijn warmtegevoel en roodheid van de huid, en een lage bloeddruk.
Resonium A
De werkzame stof van Resonium A is natriumpolystyreensulfonaat. Resonium behoort tot de groep ionenuitwisselaars, d.w.z. er wordt een ion dat teveel is in het lichaam uitgewisseld tegen een ander ion. Als Resonium wordt gebruikt is er te veel van het ion kalium aanwezig in het bloed. In dit geval wordt kalium uitgewisseld tegen het ion natrium. Er wordt meer kalium uit het lichaam wordt uitgescheiden, en meer natrium vastgehouden. Door het gebruik van Resonium wordt de kaliumspiegel lager. Resonium geeft interacties met verschillende geneesmiddelen. Vraag altijd na bij arts of apotheker of alle middelen samen kunnen worden gebruikt. De meeste bijwerkingen van Resonium worden veroorzaakt door een te veel of te weinig aan natrium of kalium. Te veel aan natrium in het bloed kenmerkt zich onder andere door een rusteloosheid, spierzwakte, sufheid, stuipen, dorstgevoel, ademnood. Te weinig aan kalium is in ernstige vormen te herkennen aan spierkrampen of spierzwakte en vermoeidheid. Bij het gebruik kan ook misselijkheid, braken en gebrek aan eetlust voorkomen.
Tavegyl
De werkzame stof van Tavegyl is clemastine. Clemastine behoort tot de groep van de antihistaminica. Histamine is een stof die in het lichaam vrij komt bij een overgevoeligheid, oftewel een allergie. De overgevoeligheidsreakties kunnen zich op verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld verstopte neus, huiduitslag met jeuk, rode huid en/of bultjes, astmatische benauwdheid, hooikoorts, tranende ogen. Clemastine gaat het effect van de histamine tegen en daardoor verminderd de overgevoeligheidsreaktie. Tavegyl is verkrijgbaar in tabletten en in ampullen voor injectie. De ampullen zijn aanwezig bij dianet voor het geval er onverwachts een ernstige overgevoeligheidsreaktie optreedt. De volgende bijwerkingen komen het meest voor bij het gebruik van clemastine: vermoeidheid, slaperigheid, slapeloosheid en hoofdpijn.
Met medewerking van Apotheek Koert te Utrecht.
|
